Diş eti estetiği (pembe estetik)

Pembe estetik nedir?

Pembe estetik, gülüşte dişlerin çevresindeki diş etinin görünümünü ifade eder: diş etinin seviyesi, sağdan sola simetrisi, dişler arasındaki üçgen alanları (papiller) doldurup doldurmadığı ve rengi. Dişlerin kendisine ise "beyaz estetik" denir.

İki bileşen birbirinden bağımsız değildir. Çok iyi yapılmış bir lamina, düzensiz veya iltihaplı bir diş eti çerçevesi içinde doğal görünmeyebilir. Bu nedenle estetik diş hekimliği planlamasında diş eti, dişlerden önce değerlendirilen alanlardan biridir.

Diş eti seviyesi gülüşü nasıl etkiler?

Diş eti seviyesi, dişlerin ne kadar uzun görüneceğini ve gülüşün simetrik algılanıp algılanmayacağını belirler. Ön dişlerden birinin diş eti diğerinden belirgin biçimde yukarıda veya aşağıda ise dişler aynı boyda yapılsa bile farklı uzunlukta görünebilir.

Diş eti seviyesinin önemi kişinin dudak hattına göre değişir. Gülerken üst dudağı dişlerin büyük kısmını örten birinde küçük farklar fark edilmeyebilir. Gülerken diş eti görünen birinde ise aynı fark dikkat çeker. Bu yüzden diş eti değerlendirmesi dinlenme halinde ve en geniş gülüşte ayrı ayrı yapılır.

Gülerken fazla diş eti görünmesinin nedenleri nelerdir?

Fazla diş eti görünümünün (gummy smile) başlıca nedenleri dişlerin diş eti altında kısa kalması, üst dudağın fazla hareketli olması ve üst çenenin dikey yönde fazla gelişmesidir; bazı kişilerde birden fazla neden birlikte bulunur. Literatürde bu durum genellikle en geniş gülüşte üst kesici dişlerin üzerinde 2 mm'den fazla diş eti görünmesi olarak tanımlanır (Kaynak 1).

Güncel bir derlemede, diş eti ve yumuşak doku kaynaklı iki ana nedenin gecikmiş (değişmiş) pasif sürme ve üst dudak hareketliliği olduğu belirtilmiştir (Kaynak 2). Gecikmiş pasif sürmede diş, ağıza sürdükten sonra diş eti ve kemiğin olması gereken seviyeye çekilmemesi nedeniyle kısa ve kare görünür (Kaynak 3).

Diğer nedenler arasında ön dişlerin aşırı sürmesi, kısa üst dudak ve iskelet yapısından kaynaklanan dikey fazlalık sayılabilir. Bazı ilaçlara bağlı diş eti büyümesi de benzer bir görüntü oluşturabilir. Hangi nedenin baskın olduğu muayene, ölçümler ve gerekirse röntgenle belirlenir.

Fazla diş eti görünümü nasıl tedavi edilir?

Tedavi nedene göre seçilir: gecikmiş pasif sürmede estetik kron boyu uzatma cerrahisi, üst dudak hareketliliğinde dudak konumlandırma cerrahisi yerleşik yöntemler olarak tanımlanmıştır (Kaynak 2). Dudak hareketliliğinde geçici etkili cerrahi olmayan uygulamalar da kullanılmaktadır; üst çenenin dikey fazlalığından kaynaklanan durumlarda ise ortodonti ve çene cerrahisi gündeme gelir (Kaynak 7). Bu işlemler diş eti hastalıkları (periodontoloji), ortodonti veya çene cerrahisi alanlarında çalışan hekimlerce yapılır.

Cerrahi ve cerrahi olmayan yöntemleri karşılaştıran bir meta-analizde, birinci ayda iki grupta benzer azalma elde edildiği; ancak cerrahi olmayan yöntemlerin etkisinin altıncı ayda kısmen, on ikinci ayda ise tamamen başlangıç düzeyine döndüğü bildirilmiştir (Kaynak 1). Cerrahi yöntemlerle elde edilen sonuçların ise altı aydan sonra da stabil kaldığı raporlanmıştır.

Protez uzmanı açısından önemli bir nokta, dişleri kesici kenardan uzatarak diş eti görünümünü "gizleme" girişimidir. Porselen laminalarla ilgili bir çalışmada, dişi kesici kenar yönünde uzatmanın lamina başarısızlık riskini yaklaşık 2,3 kat artırdığı bildirilmiştir (Kaynak 6). Bu nedenle diş boyu değişikliklerinde yön ve miktar dikkatle planlanır.

Lamine öncesinde diş eti neden sağlıklı olmalı?

Diş eti iltihaplıysa ölçü, renk seçimi, prova ve yapıştırma güvenilir biçimde yapılamaz; bu yüzden önce diş eti sağlığı sağlanır. Kanayan diş eti ölçüyü bozar, yapıştırma alanını kirletir ve kenar uyumunu zayıflatabilir.

İltihaplı diş eti, tedavi sonrasında çekilebilir veya şekil değiştirebilir. Bu durumda kenarlar açığa çıkabilir ve yeni bir estetik sorun ortaya çıkar. Diş eti tedavisi tamamlandıktan sonra dokuların yerleşmesi için bir süre beklenmesi de gerekebilir. Günlük bakım önerileri için ağız bakımı sayfasına bakabilirsiniz.

Kaplama ve lamina kenarları diş etini nasıl etkiler?

Kenarlar diş eti oluğunun içinde kalıyorsa ve hasta düzenli temizlik yapıyorsa diş eti genellikle sağlıklı kalır; ancak kenarlar dişin destek dokusu bağlantısına kadar uzatılırsa iltihap ve çekilme riski artar. Bir periodontoloji derlemesinde bu iki durum ayrı ayrı vurgulanmış ve düzenli bakımın önemi öne çıkarılmıştır (Kaynak 4).

2017 Dünya Çalıştayı uzlaşı raporunda, eskiden "biyolojik genişlik" denen yapı için "suprakrestal doku bağlantısı" (kemik tepesinin üzerindeki diş eti bağlantısı) terimi önerilmiş ve restorasyon kenarlarının bu bölgeye taşmasının iltihap ve destek doku kaybıyla ilişkili olduğu belirtilmiştir (Kaynak 5). Aynı raporda diş eti kalınlığı ve genişliğini içeren diş eti fenotipinin önemi de vurgulanmıştır.

Pratikte bu, laminaların mümkün olduğunca diş eti hizasında veya üzerinde bitirilmesi, kenarların dikkatle cilalanması ve fazla yapıştırıcının titizlikle temizlenmesi anlamına gelir. İnce diş eti yapısına sahip kişilerde kenar yerleşimi ayrıca dikkat ister.

Hangi neden hangi yaklaşımı gerektirir?

Diş eti çekilmesi estetik tedaviyi nasıl etkiler?

Diş eti çekilmesi, diş kökünün açığa çıkmasına ve dişlerin uzun görünmesine neden olur; eski kaplamalarda ise kenarın görünür hale gelmesine yol açabilir. Uzlaşı raporunda diş eti çekilmesinin yaygın olduğu ve hassasiyet, çürük ve estetik bozuklukla ilişkili olabileceği belirtilmiştir (Kaynak 5).

Çekilmenin nedeni (sert fırçalama, diş eti hastalığı, ince diş eti yapısı veya kenar yerleşimi) tespit edilmeden yeni bir restorasyon yapılırsa sorun tekrarlayabilir. Bu nedenle eski kaplamaların yenilenmesinden önce diş eti durumu ayrıca değerlendirilir. Lamina adaylığı için lamine kimlere uygun makalesine bakabilirsiniz.

Sınırlamalar ve dikkat edilmesi gerekenler

Fazla diş eti görünümüyle ilgili tedavilerin birçoğunda kanıtlar küçük çalışmalara ve vaka serilerine dayanır; bir derlemede yeni tekniklerin kanıtlarının çoğunlukla vaka raporlarıyla sınırlı olduğu belirtilmiştir (Kaynak 2). Sonuçların kalıcılığı yönteme göre değişir.

Bu yazı, cerrahi işlemlerin tanıtımı değil, estetik tedavi öncesinde diş etinin neden önemli olduğunu açıklamak amacıyla hazırlanmıştır. Kesin karar, muayene ve gerekirse radyografik değerlendirme sonrasında verilir.