Estetik diş hekimliği rehberi

Estetik diş hekimliği nedir?

Estetik diş hekimliği, dişlerin rengini, biçimini, boyunu ve dizilimini düzeltmeye yönelik tedavilerin ortak adıdır; kendi başına ayrı bir uzmanlık dalı değildir. Yöntemler, hiç diş dokusu kaldırmayan beyazlatmadan başlayıp kompozit bonding, porselen lamina, inley-onley ve tam kaplama kronlara kadar uzanır.

Protez uzmanının bakış açısından estetik bir tedavi yalnız görünüşle değerlendirilmez. Aynı gülüşe birkaç farklı yolla ulaşılabilir; aralarındaki fark, dişten ne kadar doku kaldırıldığı, restorasyonun neye yapıştırıldığı ve yıllar içinde nasıl bir sorun çıkarabileceğidir. Bu rehber, o karar kriterlerini sade bir dille özetler.

Karar hangi sorulara dayanır?

Estetik planlamada malzeme adından önce dişin kendisi değerlendirilir. Aşağıdaki başlıklar, hangi seçeneğin mantıklı olduğunu büyük ölçüde belirler.

Dişte ne kadar mine var?

Mine, dişin en dış ve en sert tabakasıdır ve yapıştırma için en güvenilir yüzeydir. Porselen laminalarla yapılan geriye dönük bir çalışmada, hazırlığı tamamen minede kalan laminaların altında dentin açığa çıkanlara göre belirgin biçimde daha az başarısız olduğu bildirilmiştir (Kaynak 4). Aşınmış, çok dolgulu veya daha önce kesilmiş dişlerde mine azaldığı için lamina yerine başka seçenekler gündeme gelebilir.

Diş rengi ne kadar koyu?

Kanal tedavisi sonrası kararmış veya ilaca bağlı koyu renkli bir dişi ince ve yarı saydam bir malzemeyle örtmek zordur. Renk koyulaştıkça daha opak (ışık geçirmeyen) malzeme ya da daha kalın bir restorasyon gerekir; bu da çoğu zaman daha fazla diş kesimi anlamına gelir.

Diş sıkma veya gıcırdatma var mı?

Bruksizm (diş sıkma ve gıcırdatma), porselen restorasyonlarda kırılma ve kopma riskini artırır. Yirmi yıla uzanan bir laminat çalışmasında, parafonksiyon (dişlerin çiğneme dışı zorlanması) varlığında başarısızlık riskinin anlamlı biçimde yükseldiği raporlanmıştır (Kaynak 3). Bu konuyu ayrıntılı olarak bruksizm ve diş sıkma sayfasında bulabilirsiniz.

Ne kadar diş kesilecek, geri dönüş var mı?

Laboratuvar koşullarında yapılan ölçümlerde lamina hazırlıklarının kuron (tam kaplama) hazırlıklarına göre çok daha az diş dokusu kaldırdığı gösterilmiştir (Kaynak 2). Kaldırılan mine geri gelmez; bu nedenle hazırlık gerektiren işlemler geri döndürülemez kabul edilir. Kompozit bonding ise çoğu zaman hiç ya da çok az kesimle yapılabildiği için daha geri dönüşlü bir seçenektir.

Başarısızlık nasıl olur?

Estetik restorasyonlar üç ana biçimde sorun çıkarır: kenardan küçük parça kopması (chipping), restorasyonun yerinden çıkması (debonding) ve restorasyonun veya dişin kırılması. Porselen laminalarla ilgili bir meta-analizde en sık komplikasyon kırılma veya parça kopması olmuştur (Kaynak 1). Ön dişlerdeki kompozit restorasyonlarda da en sık başarısızlık nedeni kırılmadır (Kaynak 6).

Rehberdeki konular

Zirkonyum mu, lamine mi?

Lamina genellikle sağlam, minesi yeterli dişlerde biçim ve renk düzeltmesi için; zirkonyum kaplama ise dişin tamamının örtülmesi gerektiğinde gündeme gelir. Farkları ve karar kriterleri zirkonyum mu lamine mi makalesinde tabloyla anlatılmıştır.

Cam seramik mi, zirkonya mı?

Lityum disilikat cam seramik ile zirkonya, hem kaplama hem kron yapımında kullanılan iki ana seramik grubudur. Işık geçirgenliği, dayanıklılık ve yapıştırma özellikleri açısından farklıdırlar; ayrıntılar cam seramik ve zirkonya karşılaştırması makalesindedir.

Lamine kimlere uygun?

Lamina herkese uygun değildir. Yeterli mine, sağlıklı diş eti ve kontrol altındaki diş sıkma, iyi bir aday için temel koşullardır. Uygunluk ölçütleri lamine kimlere uygun makalesinde listelenmiştir.

Diş eti estetiği

Gülüşte diş eti de dişler kadar görünür. Diş eti seviyesi, "gummy smile" olarak bilinen fazla diş eti görünümü ve estetik tedavi öncesi diş eti sağlığı diş eti estetiği makalesinde ele alınmıştır.

Hangi seçenek hangi durumda değerlendirilir?

Aşağıdaki tablo genel bir yol haritasıdır; kişisel plan yerine geçmez.

Tedavinin hangi sırayla yapılacağı da önemlidir. Beyazlatma yapılacaksa genellikle restorasyonlardan önce yapılır, çünkü porselen ve kompozitin rengi sonradan beyazlatmayla değişmez. Birden fazla dişin planlandığı durumlarda gülüş tasarımı aşaması, provayı ve sıralamayı netleştirir.

Bakım ve ömür hakkında gerçekçi beklenti

Hiçbir estetik restorasyon ömür boyu sürmez. Tam seramik ve metal destekli tek kronları karşılaştıran güncel bir sistematik derlemede, farklı seramik türlerinin beş yıllık sağkalım oranlarının genel olarak yüksek olduğu ve tek parça (monolitik) tasarımların daha az kırılma ve parça kopması gösterdiği bildirilmiştir (Kaynak 5).

Ömrü uzatan başlıca unsurlar günlük temizlik, düzenli kontroller, sert cisimleri ısırmaktan kaçınmak ve gerekiyorsa gece plağı kullanmaktır. Küçük bir parça kopması çoğu zaman onarılabilir; erken fark edilmesi seçenekleri artırır.

Hangi hekime başvurulur?

Estetik diş tedavilerini genel diş hekimleri ve farklı uzmanlık alanlarındaki hekimler uygular. Birden çok dişin değişeceği, kapanışın (dişlerin birbirine oturuşunun) yeniden düzenleneceği, eski kron ve köprülerin yenileneceği veya diş sıkma şikâyetinin eşlik ettiği vakalarda protetik diş tedavisi uzmanıyla planlama yapmak karar sürecini kolaylaştırabilir. Protez uzmanı Dr. Dirim Bozok'un ilgi alanlarından biri ön bölge estetik restorasyonlarıdır.

Bu rehberdeki bilgiler genel niteliktedir. Hangi seçeneğin size uygun olduğuna dair kesin karar, muayene ve gerekirse radyografik değerlendirme sonrasında verilir.