Diş beyazlatma

Diş beyazlatma nedir?

Diş beyazlatma, hidrojen peroksit ya da hidrojen peroksit açığa çıkaran karbamid peroksit içeren bir jelle dişin kendi renginin açılmasıdır. Jel dişin yüzeyinden içeri geçerek renk veren molekülleri etkiler. Dişe bir malzeme eklenmez ve diş kesilmez.

Beyazlatma yalnız doğal diş dokusunda etkilidir. Amerikan Diş Hekimleri Birliği (ADA), diş renginde restorasyonların beyazlamadığını vurgular (Kaynak 2). NHS de kaplama, protez ve implantların beyazlatmadan etkilenmediğini belirtir (Kaynak 1).

Yöntemlerin genel karşılaştırması ve beyazlatmanın neyi değiştirip neyi değiştiremeyeceği için diş beyazlatma rehberimize bakabilirsiniz.

Kimler için uygundur, kimler için uygun değildir?

Beyazlatma, dişleri ve diş etleri sağlıklı olan, dişleri zamanla veya renkli içecekler ve sigara nedeniyle koyulaşmış yetişkinler için uygun bir seçenek olabilir. Ön dişlerine lamina ya da kaplama yapılacak kişilerde, restorasyon renginin açılmış doğal dişlere göre seçilebilmesi için de düşünülebilir.

Uygun olmadığı veya ertelenmesi gereken durumlar şunlardır:

• 18 yaş altı: Avrupa Birliği kuralları, yüzde 0,1'in üzerinde hidrojen peroksit içeren beyazlatma ürünlerinin 18 yaş altında kullanılmamasını öngörür (Kaynak 5).
• Hamilelik ve emzirme: NHS bu dönemlerde beyazlatmayı önermez (Kaynak 1).
• Tedavi edilmemiş çürük veya diş eti hastalığı: Önce bu sorunlar giderilmelidir.
• Renk sorununun restorasyonlardan kaynaklanması: Kaplama, lamina, dolgu ve protezler beyazlamaz.
• Belirgin hassasiyet veya açık kök yüzeyleri: Uygulama öncesinde nedeni değerlendirilmelidir.

Güvenlik kanıtlarının ayrıntısı için diş beyazlatma zararlı mı yazımıza göz atabilirsiniz.

Tedavi aşamaları

1. Muayene ve değerlendirme: Dişler, diş etleri, mevcut dolgu ve kaplamalar incelenir; gerekirse röntgen istenir. Çürük veya diş eti sorunu varsa önce bunlar tedavi edilir.
2. Renk kaydı ve beklentinin konuşulması: Başlangıç rengi renk skalasıyla kaydedilir. Beyazlatmanın restorasyonları etkilemeyeceği ve sonucun kişiden kişiye değişebileceği konuşulur.
3. Diş yüzeyinin temizlenmesi: Gerekli görülürse diş taşı ve yüzeysel lekeler temizlenir.
4. Yöntemin uygulanması:
   • Muayenehanede: Diş etleri koruyucu bir bariyerle kapatılır, jel dişlere uygulanır ve belirli süre bekletilir. NHS, bu uygulamanın genellikle tek randevuda yaklaşık 1–2 saat sürdüğünü belirtir (Kaynak 1).
   • Evde (hekim gözetiminde): Ölçüden kişiye özel plaklar hazırlanır, plakların uyumu kontrol edilir ve jelin nasıl kullanılacağı gösterilir. NHS'ye göre plaklar genellikle 2–6 hafta kullanılır (Kaynak 1).
5. Kontrol: Renk değişimi ve varsa hassasiyet değerlendirilir. Gerekirse uygulama süresi veya sıklığı değiştirilir.
6. Restorasyon planı (gerekiyorsa): Renk uyumsuzluğu gösteren dolgu veya kaplamalar için yenileme planlanır.

Ne kadar sürer?

Muayenehanede yapılan beyazlatma genellikle tek seansta, hekim gözetiminde evde yapılan beyazlatma ise genellikle birkaç haftada tamamlanır. Öncesinde muayene ve gerekirse temizlik randevusu, sonrasında bir kontrol randevusu planlanır.

Güncel bir meta-analiz, muayenehanede ve evde yapılan beyazlatmanın renk skalasıyla ölçülen renk değişimi açısından benzer olduğunu bildirmiştir; kanıt kalitesi düşüktür (Kaynak 4). Bu nedenle yöntem seçimi çoğu zaman hız beklentisi, hassasiyet geçmişi ve plağı düzenli kullanabilme gibi kişisel etkenlere göre yapılır.

Sonuç kalıcı değildir. NHS, hekim önerilerine uyulduğunda etkinin yaklaşık 3 yıl sürebileceğini belirtir (Kaynak 1).

Riskler ve sınırlamalar

En sık görülen yan etkiler geçici diş hassasiyeti ve diş eti tahrişidir. Cochrane derlemesi, evde kullanılan beyazlatma ürünlerinde bu etkilerin yüksek yoğunluklarda daha sık görüldüğünü, ancak hafif ve geçici olduğunu bildirmiştir (Kaynak 3).

• Hassasiyet: Soğuk veya tatlıya karşı kısa süreli sızlama şeklinde olabilir; çoğunlukla birkaç gün içinde azalır (Kaynak 2).
• Diş eti tahrişi: Jelin diş etine temas etmesiyle kızarıklık veya beyaz lekeler görülebilir; ADA bunun çoğunlukla iyi oturmayan plak veya yanlış uygulamayla ilişkili olduğunu belirtir (Kaynak 2).
• Restorasyonlarla renk farkı: Doğal dişler açılırken kaplama, lamina ve dolgular aynı tonda kalır.
• Yapıştırma dayanımı: ADA, beyazlatmanın mine yüzeyini değiştirerek kompozit ve seramik restorasyonların yapışma dayanımını azaltabileceğini belirtir; bu nedenle beyazlatmadan hemen sonra yapıştırma yapılmaz (Kaynak 2).
• Değişken sonuç: Beyazlatmanın ne kadar ton açacağı önceden kesin olarak bilinemez.

Kesin karar muayene ve gerekirse radyografik değerlendirme sonrası verilir.

Alternatifler

Renk, şekil ve dizilim birlikte değerlendirilecekse gülüş tasarımı kapsamında bütüncül bir plan yapılabilir.

Bakım ve ömür

Beyazlatmanın etkisini korumak için günlük ağız bakımı temel önemdedir. Günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalamak ve dişlerin arasını temizlemek, yüzeysel lekelerin birikmesini azaltır. Ayrıntılı öneriler için ağız bakımı yazımıza bakabilirsiniz.

Çay, kahve, kırmızı şarap ve sigara diş rengini yeniden koyulaştırabilir. Evde kullanılan plakları temiz tutmak ve hekimin önerdiği tekrar aralıklarına uymak da önemlidir. Kendi başınıza, denetimsiz ürünlerle sık tekrar yapmanız önerilmez.

Protez uzmanı gözüyle

Protez uzmanı açısından beyazlatma, çoğu zaman daha kapsamlı bir estetik planın ilk adımıdır. Değerlendirmede genellikle şu sorulara yanıt aranır:

• Renk sorununun kaynağı ne? Doğal diş rengi mi, yüzeysel lekeler mi, yoksa eski restorasyonlar mı? Yalnız restorasyonlardan kaynaklanan bir renk sorunu beyazlatmayla çözülmez.
• Görünür bölgede restorasyon var mı? Ön dişlerde kaplama veya lamina varsa beyazlatma sonrası renk farkı oluşacağı baştan konuşulur ve yenileme planı buna göre yapılır.
• Tedavi sırası nasıl olmalı? Lamina, kaplama veya kompozit yapılacaksa beyazlatma genellikle önce yapılır; renk bir süre dengelendikten sonra restorasyon rengi seçilir.
• Dişlerin ve diş etlerinin durumu uygun mu? Aşınma, diş eti çekilmesi, çatlaklar veya hassasiyet varsa beklenti ve yöntem buna göre ayarlanır.
• Beklenti gerçekçi mi? Beyazlatmanın sağlayabileceği değişim sınırlıdır. Beklenti daha fazlaysa zirkonyum mu lamine mi gibi seçenekler, ancak gerçekten gerekliyse ve diş dokusu korunarak değerlendirilir.

Bu genel çerçeve her hasta için ayrı ayrı uygulanır; hangi yolun uygun olduğuna muayene sonrasında karar verilir.