Diş beyazlatma rehberi

Diş beyazlatma nedir?

Diş beyazlatma, hidrojen peroksit ya da vücutta hidrojen peroksite dönüşen karbamid peroksit içeren bir jel kullanılarak dişin kendi renginin açılmasıdır. Jel mine (dişin en dış sert tabakası) içinden geçerek alttaki renk veren moleküllere etki eder. Dişin yüzeyine bir şey eklenmez ve diş aşındırılmaz.

Bu nedenle beyazlatma, sadece doğal diş dokusunda sonuç verir. Amerikan Diş Hekimleri Birliği (ADA), yalnız doğal dişlerin beyazlatılabildiğini, diş renginde restorasyonların beyazlamadığını vurgular (Kaynak 2). Ağzınızda kaplama, lamina ya da görünür bölgede büyük dolgular varsa planlama buna göre yapılır.

Dişlerin zamanla koyulaşması sık görülür. Yaşlanma, çay, kahve ve kırmızı şarap gibi renkli içecekler ve sigara bu değişimin başlıca nedenleri arasında sayılır (Kaynak 1). Dişin içinden kaynaklanan bazı renk bozuklukları ise beyazlatmaya sınırlı yanıt verebilir.

Beyazlatma yöntemleri

Hekim kontrolündeki beyazlatma iki ana yolla yapılır. Hangisinin size uygun olduğu dişlerinizin durumuna, hassasiyet geçmişinize ve beklentinize göre belirlenir.

Muayenehanede beyazlatma

Diş etleri koruyucu bir bariyerle kapatıldıktan sonra dişlere daha yoğun bir jel uygulanır. NHS, bu uygulamanın genellikle tek randevuda, yaklaşık 1–2 saatte yapıldığını belirtir (Kaynak 1). Sonucu hızlı görmek isteyenler için bir seçenektir.

Hekim gözetiminde evde beyazlatma

Ağız ölçüsünden kişiye özel, ince ve şeffaf plaklar hazırlanır. Hekimin verdiği düşük yoğunluklu jel bu plaklara konur ve belirtilen sürelerle takılır. NHS'ye göre plaklar genellikle 2–6 hafta kullanılır (Kaynak 1).

Güncel bir sistematik derleme, iki yöntem arasında hassasiyet görülme riski ve renk tablasıyla ölçülen renk değişimi açısından anlamlı fark bulmamış; hassasiyetin şiddetini ise evde uygulamada daha düşük bulmuştur. Yazarlar kanıt kalitesinin düşük olduğunu belirtir (Kaynak 5).

Beyazlatma neyi değiştirebilir, neyi değiştiremez?

Beyazlatma doğal dişin tonunu açabilir, ama restorasyonların rengini değiştiremez. Bu fark, özellikle ön dişlerinde kaplama veya lamina olan kişiler için önemlidir.

Ön dişlerde lamine diş veya kaplama planlanıyorsa beyazlatma çoğu zaman önce yapılır. Böylece yeni restorasyonun rengi, beyazlatılmış doğal dişlere göre seçilebilir.

Beyazlatmadan önce neler değerlendirilir?

Beyazlatmaya başlamadan önce dişlerin ve diş etlerinin sağlıklı olduğundan emin olunmalıdır. NHS, hekimin beyazlatma öncesinde diş ve diş etlerini kontrol etmesi gerektiğini belirtir (Kaynak 1). Avrupa Birliği direktifinin gerekçesinde de bu ürünlerin güvenli kabul edilebilmesi için önce uygun bir klinik muayene yapılması koşulu yer alır (Kaynak 3).

Muayenede genellikle şu noktalara bakılır:

• Tedavi gerektiren çürük, çatlak veya eski ve sızdıran dolgular
• Diş eti iltihabı, diş eti çekilmesi ve açık kök yüzeyleri
• Ön bölgedeki kaplama, lamina ve dolguların sayısı ve rengi
• Daha önce yaşanmış diş hassasiyeti
• Renk değişiminin olası nedeni ve beklenen değişim

Başlangıç rengi bir renk skalasıyla kaydedilir. Böylece tedavi sonunda ne kadar değişim olduğu daha nesnel olarak görülebilir.

Güvenlik ve yan etkiler

Diş beyazlatmanın en sık yan etkileri geçici diş hassasiyeti ve diş eti tahrişidir. Cochrane derlemesi, bu etkilerin daha yüksek yoğunluklu ürünlerde daha sık görüldüğünü, ancak hafif ve geçici olduğunu bildirmiştir (Kaynak 4).

Avrupa Birliği'nde 2011/84/AB sayılı Konsey Direktifi, yüzde 0,1'in üzerinde ve en çok yüzde 6 hidrojen peroksit içeren ürünlerin yalnız diş hekimlerine satılmasını, her kullanım döngüsündeki ilk uygulamanın diş hekimi tarafından ya da doğrudan gözetiminde yapılmasını ve 18 yaş altında kullanılmamasını öngörür (Kaynak 3).

Güvenlik kanıtlarını, mine üzerindeki etkileri ve kimlerin beyazlatmadan kaçınması gerektiğini diş beyazlatma zararlı mı yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Denetimsiz ürünler neden önerilmez?

Hekim kontrolü dışında kullanılan ürünlerde içerik ve yoğunluk belirsiz olabilir; hazır plaklar dişe tam oturmadığında jel diş etine taşabilir. NHS, güzellik salonlarında yapılan beyazlatmanın ya da eczaneden veya internetten alınan kitlerin iyi sonuç vermeyebileceği ve dişlere ve diş etlerine zarar verebileceği konusunda uyarır (Kaynak 1).

ADA'ya göre diş eti tahrişi çoğunlukla iyi oturmayan plaklardan veya jelin yanlış uygulanmasından kaynaklanır (Kaynak 2). Bu nedenle evde yapılan beyazlatmada bile kişiye özel plak ve hekimin belirlediği kullanım süresi önemlidir.

Sonuç ne kadar sürer?

Beyazlatma kalıcı değildir; dişler zamanla yeniden koyulaşabilir. NHS, hekim önerilerine uyulduğunda etkinin yaklaşık 3 yıl sürebileceğini belirtir (Kaynak 1). Çay, kahve, kırmızı şarap ve sigara bu süreyi kısaltabilir.

Cochrane derlemesi ise evde yapılan beyazlatma çalışmalarının çoğunun 2 hafta ile 6 ay arasında kısa sürelerle izlendiğini ve uzun dönem sonuçlara ilişkin kanıtın sınırlı olduğunu gösterir (Kaynak 4). Tekrar beyazlatma gerekip gerekmediğine hekimle birlikte karar verilmesi önerilir.

Kimler için uygun değildir?

Beyazlatma, tedavi edilmemiş çürük ya da diş eti hastalığı olan kişilerde bu sorunlar giderilmeden yapılmaz. NHS; 17 yaş ve altındakilerde, hamilelik ve emzirme döneminde ve rengi değişmeyecek kaplama, protez ya da implantları olanlarda beyazlatmayı önermez (Kaynak 1).

Diş hassasiyeti belirgin olan, dişlerinde aşınma veya açık kök yüzeyleri bulunan kişilerde uygulama daha dikkatli planlanır. Ağız sağlığını korumak için günlük ağız bakımı önerilerine uymak, beyazlatma sonucunun da daha uzun sürmesine yardımcı olur.

Beyazlatma dışındaki seçenekler

Renk sorunu yalnız ton koyuluğundan ibaret değilse beyazlatma tek başına yeterli olmayabilir. Lekeler, şekil bozuklukları veya kırıklar varsa bonding (kompozit) veya lamina gibi yöntemler değerlendirilebilir. Bu seçeneklerin genel çerçevesi için estetik diş hekimliği rehberimize göz atabilirsiniz.

Hangi hekime başvurulur?

Diş beyazlatma bir diş hekimi tarafından planlanmalı ve ilk uygulaması hekim kontrolünde yapılmalıdır. Beyazlatma tek başına genel diş hekimliği kapsamında yapılabilen bir işlemdir.

Ön dişlerinizde kaplama, lamina veya protez varsa ya da beyazlatmanın ardından restorasyon yenilemesi düşünülüyorsa, renk ve tedavi sıralamasını birlikte planlamak için bir protez uzmanı ile görüşmek yararlı olabilir. Kesin karar muayene ve gerekirse radyografik değerlendirme sonrası verilir. Tedavi ayrıntıları için diş beyazlatma tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.