Estetik dolgu (beyaz kompozit dolgu)

Estetik dolgu nedir?

Estetik dolgu, çürük, kırık veya eski bir dolgu nedeniyle kaybedilen diş dokusunun diş renginde kompozit reçineyle onarılmasıdır. Halk arasında "beyaz dolgu" veya "kompozit dolgu" olarak da bilinir. Malzeme dişe yapıştırılır, ağız içinde katman katman şekillendirilir ve ışıkla sertleştirilir.

Kompozitin dişe yapışması, boşluğun yalnız çürük ve zayıf dokunun temizlenmesiyle sınırlı tutulabilmesini sağlar. Dolgu için ayrıca sağlam doku kaldırarak "tutuculuk" oluşturmak çoğu zaman gerekmez. Bu, estetik dolguyu koruyucu bir seçenek yapar.

Bonding ile farkı

Estetik dolgu ile bonding ve kompozit lamina aynı malzeme ailesini kullanır, ancak amaçları farklıdır. Estetik dolgu bir hastalığın veya hasarın sonucunu onarır: çürük, kırık, bozulmuş dolgu. Bonding ise çoğu zaman sağlam dişlerde biçim, aralık veya renk düzeltmesi için yapılan kozmetik bir işlemdir. Bu sayfa onarıcı dolguları anlatır.

Kimler için uygundur, kimler için uygun değildir?

Estetik dolgu, ön ve arka dişlerde küçük ve orta büyüklükteki çürükler, kenarı bozulmuş eski dolgular, diş eti hizasındaki aşınmalar ve dişin sınırlı bir bölümünü etkileyen kırıklar için uygundur.

Boşluk büyüdükçe dolgunun yükü artar. Çiğneme tümseklerinden (tüberküllerden) biri veya birkaçı zayıflamışsa, ağız içinde yapılan bir dolgu dişi kırılmaya karşı yeterince koruyamayabilir. Bu durumda ölçüyle hazırlanan inley ve onley restorasyonlar, çevre duvarların büyük kısmı kaybedilmişse kron değerlendirilir.

Çok derin, diş etinin altına inen boşluklarda çalışma alanını tükürük ve kanamadan korumak zorlaşabilir. Yapıştırma bu koşula duyarlı olduğundan, böyle durumlarda önce diş eti düzenlemesi veya farklı bir restorasyon planı gerekebilir.

Tedavi aşamaları

1. Muayene ve değerlendirme: Çürüğün yeri ve derinliği, eski dolguların kenarları ve çatlak varlığı incelenir. Arka dişlerde diş arası çürükleri için çoğu zaman röntgen gerekir; radyasyon dozu hakkında bilgi için diş röntgeni ve radyasyon makalesine bakabilirsiniz.
2. Renk seçimi: Kompozitin rengi, diş kurumadan önce doğal ışıkta seçilir. Ön dişlerde mine ve dentin (minenin altındaki tabaka) için farklı renk ve saydamlıkta katmanlar planlanabilir.
3. Uyuşturma ve izolasyon: Gerekirse lokal anestezi yapılır. Çalışma alanı tükürükten korunur; bunun için lastik örtü (rubber dam) veya pamuk rulo ve emici gibi yöntemler kullanılır.
4. Temizleme: Çürük doku ve varsa eski dolgu uzaklaştırılır. Sağlam doku mümkün olduğunca korunur.
5. Yapıştırma ve katmanlama: Diş yüzeyi yapıştırıcıyla hazırlanır; kompozit ince katmanlar halinde yerleştirilip her katman ışıkla sertleştirilir. Diş arası dolgularda komşu dişle temas noktası bir şablon yardımıyla oluşturulur.
6. Kapanış ayarı ve cila: Isırma ve çene hareketlerinde dolgunun erken temas yapmadığı kontrol edilir; yüzey parlatılır.

Ne kadar sürer?

Tek bir estetik dolgu genellikle tek seansta tamamlanır. Birden çok dişte dolgu gerekiyorsa tedavi, önceliğe göre birkaç seansa bölünebilir. Derin çürüklerde sinirin durumunu izlemek için bir kontrol seansı planlanabilir.

Riskler ve sınırlamalar

Kompozit dolgularla ilgili en sık sorunlar dolgu kenarında yeniden çürük gelişmesi (ikincil çürük) ve dolgunun ya da dişin kırılmasıdır. On iki uzun süreli klinik çalışmanın ham verilerini birleştiren bir meta-analizde başarısızlığın başlıca nedenleri çürük ve kırılma olmuş; çürük riski yüksek kişilerde ve daha çok yüzeyi kapsayan dolgularda başarısızlık riski belirgin biçimde artmıştır (Kaynak 1).

Hastaya bağlı etkenler malzemeden daha belirleyici olabilir. Uzun süreli bir muayenehane çalışmasında çürük riski taşıyan hastalarda başarısızlığın başlıca nedeni ikincil çürük, diş sıkmayla ilişkili aşırı kuvvet riski taşıyan hastalarda ise kırılma olmuştur (Kaynak 2).

Dolgu sonrasında soğuğa veya ısırmaya karşı geçici hassasiyet görülebilir. Derin çürüklerde sinir önceden etkilenmişse, doğru yapılmış bir dolgudan sonra da kanal tedavisi gerekebilir. Yapıştırma nemden etkilendiği için izolasyon önemlidir; Cochrane derlemesinde lastik örtü kullanımının dolgu başarısızlığını azaltabileceğine dair kanıtın çok düşük kesinlikte olduğu belirtilmiştir (Kaynak 4).

Amalgam dolgu değişimi

Amalgam (gümüş renkli, cıva içeren dolgu) ile kompozit karşılaştırıldığında, Cochrane derlemesinde düşük kesinlikte kanıt kompozit dolguların başarısızlık riskinin yaklaşık iki kat, ikincil çürük riskinin daha yüksek olabileceğini göstermiştir; bu çalışmalar çocuklarda ve eski kompozit malzemelerle yapılmıştır (Kaynak 3). Aynı derlemede iki malzeme arasında klinik açıdan önemli bir güvenlik farkı gösterilememiştir.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), iyi durumdaki ve altında çürük olmayan amalgam dolguların sökülmesini önermez; sağlam dolgunun sökülmesi gereksiz diş dokusu kaybına ve geçici olarak cıva buharına maruziyette artışa yol açar (Kaynak 5). Hamile ve emziren kadınlar, küçük çocuklar ve böbrek hastalığı olanlar gibi gruplarda ise yeni dolgularda amalgam dışı malzemeler önerilir. Avrupa Birliği de çevresel nedenlerle diş hekimliğinde amalgam kullanımını 1 Ocak 2025'ten itibaren, zorunlu tıbbi durumlar dışında sona erdirmiştir (Kaynak 6).

Kısacası amalgam değişimi bir sağlık paniği konusu değildir. Dolgu bozulmuşsa, dişte çatlak veya çürük varsa ya da görünüm sizin için önemliyse değişim planlanır; büyük amalgam dolguların yerine ise çoğu zaman inley veya onley daha uygun olabilir.

Alternatifler

Kron gereken durumlarda seçenekler için zirkonyum kaplama sayfasına bakabilirsiniz.

Bakım ve ömür

Aynı meta-analizde arka diş kompozit dolgularının ortalama yıllık başarısızlık oranı 5 yılda yüzde 1,8, 10 yılda yüzde 2,4 bulunmuştur; 10 yıllık hesapta bu oran çürük riski yüksek hastalarda yüzde 4,6, orta riskli hastalarda yüzde 4,1, düşük riskli hastalarda yüzde 1,6 olmuştur (Kaynak 1). Bu oranlar kişisel bir süre vaadi değildir, ancak ömrün büyük ölçüde sizin elinizde olduğunu gösterir.

Dolgunun ömrünü uzatmanın temeli çürük riskini düşürmektir: florürlü diş macunu, diş arası temizliği, şekerli yiyecek ve içeceklerin sıklığını azaltmak. Günlük bakım için ağız bakımı rehberi yol göstericidir. Diş sıkma veya gıcırdatma varsa gece plağı dolgu ve dişlerin kırılma riskini azaltmak için değerlendirilir.

Düzenli kontrollerde kenar renklenmeleri, küçük kopmalar ve aşınmalar erken fark edilir. Kompozitin avantajı, bu sorunların çoğu zaman tüm dolguyu yenilemeden cila veya onarımla giderilebilmesidir.

Protez uzmanı gözüyle

Protez uzmanı açısından estetik dolgu, bir dişin "restorasyon döngüsünün" ilk halkasıdır. Her dolgu yenilemesinde boşluk biraz daha büyür; bu yüzden amaç yalnız bugünkü boşluğu kapatmak değil, dişin ileride krona dönüşmesini olabildiğince geciktirmektir.

Değerlendirilen başlıca kriterler şunlardır: boşluğun genişliği ve kalan tüberküllerin kalınlığı, dişte çatlak olup olmadığı, boşluğun diş etine göre derinliği, çürük riski, kapanıştaki kuvvetler ve diş sıkma. Küçük ve orta boşluklarda dolgu, genellikle en koruyucu seçenektir; tümsekler zayıflamışsa onley, çevre duvarlar kaybedilmişse kron düşünülür.

Eski dolguların "tümünü birden yenileme" yaklaşımı yerine, her dişin kendi durumuna göre değerlendirilmesi dokuyu korur. Size uygun seçeneğe dair kesin karar, muayene ve gerekirse radyografik değerlendirme sonrasında verilir.