İmplant ne kadar dayanır?

İmplant ne kadar dayanır?

Araştırmalar, implantların büyük çoğunluğunun 10 yıllık izlemde hâlâ ağızda olduğunu göstermektedir. Tek diş implantlarını inceleyen bir meta-analizde implant sağkalımı 5 yılda yüzde 97,2, 10 yılda yüzde 95,2 olarak hesaplanmıştır (Kaynak 1). Köprü taşıyan implantları inceleyen bir başka derlemede, yalnızca yüzeyi pürüzlendirilmiş implantlar ele alındığında 5 yıllık implant sağkalımı yüzde 97,2 bulunmuştur (Kaynak 2).

Bu sayılar yüksek görünse de iki noktayı akılda tutmak gerekir. Birincisi, bunlar çok sayıda çalışmanın ortalamasıdır; sizin sonucunuz kemik durumunuza, sağlığınıza ve bakım alışkanlıklarınıza göre farklı olabilir. İkincisi, "sağkalım" yalnızca implantın ağızda durduğunu gösterir; o süre içinde yaşanan sorunları anlatmaz.

Örnek vermek gerekirse: On yıl önce yapılmış bir implant hâlâ yerinde olabilir, ancak bu süre içinde üzerindeki kronun vidası birkaç kez sıkılmış, porseleni onarılmış ya da çevresindeki diş eti iltihabı için ek temizlik gerekmiş olabilir. Bu nedenle implantı bir kez yapılıp unutulan bir tedavi olarak değil, bakımı süren bir yapı olarak düşünmek daha gerçekçidir.

Sağkalım ile başarı arasındaki fark nedir?

Sağkalım, implantın takip süresi sonunda hâlâ ağızda olmasıdır; başarı ise implantın ve üzerindeki dişin sorun çıkarmadan, sağlıklı dokular içinde çalışmasıdır. Bir implant ağızda kalıp yine de kemik kaybı, iltihap veya tekrarlayan vida gevşemesi yaşıyor olabilir; bu durumda "sağkalım" vardır ama tam anlamıyla "başarı" yoktur.

Kanıtlar bu farkı açıkça gösterir. Tek diş implantlarında implantın kendisi 10 yılda yüzde 95,2 oranında yerinde kalırken, üzerindeki kronların 10 yıllık sağkalımı yüzde 89,4 bulunmuştur (Kaynak 1). Aynı derlemede 5 yıl içinde vida gevşemesi yüzde 8,8, kaplama malzemesinde kırık yüzde 3,5, yumuşak doku sorunları ise yüzde 7,1 oranında görülmüştür. İmplant destekli köprülerde ise hastaların yalnızca yüzde 66,4'ü 5 yıl boyunca hiçbir komplikasyon yaşamamıştır (Kaynak 2).

İmplantlarda en sık hangi sorunlar görülür?

İmplant sorunları iki ana gruba ayrılır: teknik (mekanik) sorunlar ve biyolojik sorunlar. Teknik sorunlar parçalarla, biyolojik sorunlar ise implant çevresindeki diş eti ve kemikle ilgilidir.

İmplant destekli köprülerde 5 yılda en sık görülen komplikasyonlar kaplama malzemesinde kırık (yüzde 13,5) ve peri-implantitis ile yumuşak doku sorunları (yüzde 8,5) olmuştur (Kaynak 2). Teknik sorunların bir kısmı, üst yapının vidalı veya simante olmasıyla da ilişkilidir; bu konuyu implant üstü protez türleri yazısında ele aldık.

Peri-implantitis nedir?

Peri-implantitis, implant çevresindeki dokularda bakteri plağıyla ilişkili iltihap ve buna eşlik eden ilerleyici kemik kaybıdır. 2017 Dünya Çalıştayı sınıflamasında (Amerikan Periodontoloji Akademisi ve Avrupa Periodontoloji Federasyonu ortak çalışması) bu tablo ayrı bir hastalık olarak tanımlanmıştır (Kaynak 3).

Aynı sınıflama iki aşamayı birbirinden ayırır:

• Peri-implant mukozit: İltihap yalnızca yumuşak dokudadır. Temel belirtisi hafif sondalamada kanamadır; kızarıklık, şişlik veya iltihap akıntısı da olabilir. Plağın bu durumun nedeni olduğuna dair güçlü kanıt vardır (Kaynak 3).
• Peri-implantitis: İltihaba ek olarak röntgende kemik kaybı görülür; cep derinliği artabilir veya diş eti çekilebilir (Kaynak 3).

Konuyla ilgili derleme, peri-implantitisin takibin erken döneminde başlayabileceğini ve doğrusal olmayan, hızlanan bir seyir izleyebileceğini bildirir (Kaynak 4). Yani sorun yıllar sonra birden ortaya çıkmayabilir; bu da düzenli kontrolün neden baştan önemli olduğunu açıklar.

Peri-implantitis ne kadar yaygındır?

Peri-implant hastalıkları yaygındır, ancak bildirilen oranlar çalışmalar arasında çok değişkendir. Epidemiyolojik çalışmaları bir araya getiren bir sistematik derlemede ağırlıklı ortalama yaygınlık peri-implant mukozit için yüzde 43, peri-implantitis için yüzde 22 olarak tahmin edilmiştir (Kaynak 5).

Aynı derlemede peri-implantitis oranları farklı çalışmalarda yüzde 1 ile yüzde 47 arasında değişmiştir. Bu farkın önemli bir nedeni, çalışmaların hastalığı farklı ölçütlerle tanımlamasıdır; kemik kaybı eşiği yükseldikçe bildirilen oran düşmektedir. Ayrıca implantın ağızda kalma süresi arttıkça peri-implantitis yaygınlığı da artma eğilimindedir (Kaynak 5). Bu nedenle tek bir yüzdeyi "sizin riskiniz" olarak okumamak gerekir.

İmplant ömrünü kısaltan faktörler nelerdir?

Peri-implantitis riskini artırdığı güçlü kanıtla gösterilen faktörler periodontitis öyküsü, yetersiz plak kontrolü ve implant sonrası düzenli bakıma gelmemektir (Kaynak 4). Aynı derlemeye göre sigara ve diyabetin peri-implantitis için risk faktörü olup olmadığına dair veriler kesin değildir; sınırlı kanıtlar ise diş eti altında kalan siman artıkları, implant çevresinde keratinize (sert, bağlı) diş eti eksikliği ve temizliği zorlaştıran implant konumu gibi etkenlere işaret eder.

Mekanik açıdan ise diş sıkma veya gıcırdatma (bruksizm), protez tasarımı ve ısırma kuvvetlerinin dağılımı önemlidir. Bruksizmi olan hastalarda implant üstü dişleri korumak için gece plağı önerilebilir; ayrıntılar için bruksizm (diş sıkma) yazısına bakabilirsiniz. Genel sağlıkla ilgili risk faktörlerini ise implant kimlere yapılır yazısında anlattık.

İmplantın ömrünü uzatmak için ne yapabilirsiniz?

En etkili yöntem, günlük ağız bakımı ile düzenli profesyonel kontrolün birlikte sürdürülmesidir. Avrupa Periodontoloji Federasyonu'nun S3 düzeyindeki klinik kılavuzu, peri-implant hastalıklarından korunmanın implant planlanırken başlaması gerektiğini ve implant yüklendikten sonra periyodik doku değerlendirmesini içeren yapılandırılmış bir destek bakım programı kurulmasını önerir (Kaynak 6).

Pratikte şunlar önemlidir:

• İmplant çevresini her gün diş fırçası ve ara yüz fırçası veya diş ipi gibi uygun araçlarla temizlemek.
• Hekiminizin önerdiği aralıklarla kontrole ve profesyonel temizliğe gitmek.
• Kanama, şişlik, kötü tat veya dişte sallanma hissi fark ettiğinizde kontrolü beklememek.
• Sigarayı bırakmak ya da azaltmak; diş sıkma varsa koruyucu plak kullanmak.

Günlük temizlik teknikleri için ağız bakımı yazısına göz atabilirsiniz.

Sınırlamalar ve dikkat edilmesi gerekenler

Bu yazıdaki oranlar, belirli dönemlerde yapılmış ve farklı hasta gruplarını içeren çalışmaların ortalamalarıdır. Sizin durumunuzu doğrudan yansıtmaz ve implantın ne kadar dayanacağı konusunda bir söz anlamına gelmez. Üst yapıların malzemeleri ve yapım teknikleri de zamanla değiştiği için eski çalışmalardaki bazı teknik komplikasyon oranları bugünkü durumu tam olarak yansıtmayabilir.

İmplantınızda bir sorun olup olmadığı ve nasıl bir bakım programına ihtiyacınız olduğu, muayene ve gerekirse radyografik değerlendirme sonrasında belirlenir. Kontrollerde implant çevresi dokuların önceki ölçümlerle karşılaştırılması, sorunların erken fark edilmesini kolaylaştırır.