İmplant üstü protez türleri nelerdir?

İmplant üstü protez nedir ve hangi türleri vardır?

İmplant üstü protez, kemikle kaynaşmış implantlara bağlanan ve eksik dişlerin yerini alan yapının genel adıdır; tek kron, köprü, tam ark sabit protez ve implant destekli hareketli protez (overdenture) olmak üzere dört ana türü vardır. İmplant kemiğin içinde kalan kök kısmıdır; ağızda görünen, çiğnemeyi ve estetiği sağlayan kısım ise bu protezdir.

Protez türünü belirleyen başlıca etkenler eksik diş sayısı, implantların sayısı ve konumu, kemik ve diş eti kaybının miktarı, dudak ve gülüş hattı, temizlik becerisi ve kişinin beklentileridir. Bu nedenle protez türü, implantlar yerleştirilmeden önce planlanmalıdır.

Tek diş eksikliğinde hangi protez yapılır?

Tek diş eksikliğinde genellikle tek implant üzerine tek kron yapılır. Kron, bir bağlantı parçası (abutment) aracılığıyla implanta vidalanır veya simanla yapıştırılır.

Tek diş implantlarını inceleyen bir meta-analizde implant üstü kronların sağkalımı 5 yılda yüzde 96,3, 10 yılda yüzde 89,4 bulunmuştur; aynı çalışmada 5 yıllık estetik komplikasyon oranı yüzde 7,1 olarak hesaplanmıştır (Kaynak 5). Ön bölgede estetik sonuç, kemik ve diş eti desteğine büyük ölçüde bağlıdır; ince diş eti veya kemik kaybı varsa ek işlemler gerekebilir.

Birkaç diş eksikse ne yapılır?

Arka arkaya birkaç diş eksikse, her diş için ayrı implant yerine genellikle iki veya daha fazla implant üzerine köprü yapılır. Örneğin üç dişlik bir boşluk, iki implant üzerine üç üyeli bir köprüyle tamamlanabilir.

İki ila dört implant üzerine yapılan kısmi köprüleri inceleyen bir derlemede protez sağkalımı 5 yılda yüzde 98,9, 10 yılda yüzde 97,8 olarak tahmin edilmiştir (Kaynak 2). İmplant destekli köprüyü doğal dişlere dayanan köprüyle karşılaştırmak isterseniz implant mı köprü mü yazısına bakabilirsiniz.

Malzeme seçimi de sonucu etkiler. ITI konsensüs raporuna göre implant üstü tek kronlarda zirkonya ve metal destekli seramik benzer klinik performans gösterirken, çok üyeli köprülerde zirkonya esaslı seramik köprüler metal destekli seramiklere göre daha az güvenilir bulunmuştur (Kaynak 3). Bu nedenle köprülerde malzeme, protezin uzunluğu ve ısırma kuvvetleri birlikte değerlendirilir.

Tam dişsiz çenede sabit protez nasıl yapılır?

Tamamen dişsiz bir çenede, birkaç implant üzerine tüm diş dizisini taşıyan tek parça bir sabit protez (tam ark sabit protez) yapılabilir. Bu protez yalnızca hekim tarafından sökülebilir ve hasta tarafından çıkarılmaz.

Tam ark sabit protezlerde dört ila altı implant kullanımı iyi belgelenmiş bir seçenektir; bir derlemede üst çenede 4-6 implant üzerindeki tam ark protezlerin 10 yıllık sağkalımı yüzde 95,0, alt çenede yüzde 95,9 olarak tahmin edilmiştir (Kaynak 2). Aynı derleme, üç implantın benzer sonuç verip vermediğinin belirsiz olduğunu belirtir.

Halk arasında "all-on-four" olarak bilinen yaklaşım, bu konseptin bir örneğidir: Dört implant, arkadaki implantlar kemik yetersizliğini aşmak için açılı yerleştirilerek tam ark sabit protezi taşır. ITI konsensüs raporu, tam ark sabit protezlerde farklı implant sayılarının literatürce desteklendiğini ve uygun koşullar varsa bilinçli olarak eğik yerleştirilmiş implantların kullanılabileceğini belirtir (Kaynak 3). Bu çözümlerde implant sayısı ve dağılımı kemik durumuna, karşı çeneye ve çiğneme kuvvetlerine göre kişiye özel belirlenir.

Overdenture (implant destekli hareketli protez) nedir?

Overdenture, implantlara özel bağlantı parçalarıyla tutunan, ancak hasta tarafından çıkarılıp takılabilen bir tam protezdir. Klasik tam protezin oynaması ve tutuculuk sorunu, implantların sağladığı tutunmayla belirgin şekilde azaltılır.

2002 tarihli McGill konsensüs bildirgesi, tamamen dişsiz alt çenede iki implantla tutunan overdenture'ı ilk tercih standart tedavi olarak önermiştir (Kaynak 4). Overdenture, sabit protez için yeterli kemik veya implant sayısı bulunmayan, temizliği kolay bir çözüm isteyen ya da dudak desteği için protez kaidesine ihtiyaç duyan hastalarda sıklıkla tercih edilir. Ayrıntılar için overdenture nedir yazısına bakabilirsiniz.

Vidalı mı, simante mi: fark nedir?

Sabit implant üstü protezler ya bir vidayla implanta bağlanır (vidalı) ya da bağlantı parçasına simanla yapıştırılır (simante); iki yöntemin de kendine özgü avantaj ve riskleri vardır. Sistematik bir derleme, simante protezlerde kemik kaybı gibi biyolojik sorunların, vidalı protezlerde ise teknik sorunların daha sık görüldüğünü ve iki yöntemden hiçbirinin açıkça üstün olmadığını bildirmiştir (Kaynak 1).

Aynı derleme, vidalı protezlerin daha kolay sökülebilmesi nedeniyle teknik ve biyolojik sorunların daha kolay tedavi edilebildiğini ve bu nedenle tercih edilebilir göründüğünü belirtir (Kaynak 1). Ayrıca 2017 Dünya Çalıştayı derlemesi, protez takıldıktan sonra diş eti altında kalan siman artıklarını peri-implantitis ile ilişkili olası faktörlerden biri olarak sayar (Kaynak 6).

Hangi protez türü kimin için uygundur?

Sabit ve hareketli çözümleri genel olarak karşılaştırmak için sabit mi hareketli mi yazısına bakabilirsiniz.

Sınırlamalar ve dikkat edilmesi gerekenler

Her protez türünün kendine özgü teknik ve biyolojik riskleri vardır; protez ne kadar iyi yapılırsa yapılsın kontrol ve bakım ihtiyacı ortadan kalkmaz. Tam ark sabit protezlerde teknik komplikasyonlar özellikle sıktır: Vidalı ve simante karşılaştırmasını yapan derlemede tam ark protezlerde 5 yıllık teknik komplikasyon oranı her iki grupta da yüzde 50'nin üzerinde bulunmuştur (Kaynak 1). Bu nedenle tasarımda onarılabilirliğin düşünülmesi önemlidir.

Uzun dönem sonuçlar ve bakım için implant ömrü yazısına göz atabilirsiniz. Sizin için hangi protez türünün uygun olduğu, muayene ve gerekirse radyografik değerlendirme sonrasında, beklentileriniz ve genel sağlık durumunuz birlikte ele alınarak belirlenir.