Tek günde implant mümkün mü?

"Tek günde implant" tam olarak ne demektir?

"Tek günde implant", bilimsel bir terim değil; genellikle implantın diş çekimiyle aynı gün yerleştirilmesini ve/veya implant üzerine kısa süre içinde geçici diş takılmasını anlatan günlük bir ifadedir. Bu iki işlem birbirinden bağımsızdır ve her biri için ayrı karar verilir.

Bilimsel literatürde bu kavramlar şöyle ayrılır:

• İmmediat (hemen) yerleştirme: İmplantın, diş çekildiği seansta çekim boşluğuna yerleştirilmesidir.
• İmmediat (hemen) yükleme: İmplant üzerine, yerleştirildikten sonraki bir hafta içinde diş takılmasıdır (Kaynak 1).

Örneğin bir kişide diş çekilip aynı gün implant yerleştirilebilir, ancak üzerine diş birkaç ay sonra takılabilir. Başka bir kişide ise diş aylar önce çekilmiştir; implant iyileşmiş kemiğe yerleştirilir ve aynı gün üzerine geçici diş takılır. İkisi de halk arasında "tek günde implant" olarak anılabilir.

İmplant yükleme zamanları nasıl sınıflandırılır?

Yükleme, implantın üzerine diş takılarak ısırma kuvvetlerine maruz bırakılmasıdır ve üç zaman diliminde tanımlanır. Cochrane derlemesine göre bir hafta içinde yapılan yükleme hemen (immediat), bir hafta ile iki ay arasında yapılan yükleme erken, iki aydan sonra yapılan yükleme ise geleneksel yükleme olarak adlandırılır (Kaynak 1).

Geleneksel yaklaşımda implantlar, kemikle kaynaşmanın sağlanması için 3 ila 8 ay yüksüz bırakılır (Kaynak 1). Yüzeyi hafifçe pürüzlendirilmiş güncel implantların kemikle daha hızlı kaynaşması, erken ve hemen yükleme protokollerini mümkün kılmıştır (Kaynak 4).

Hemen yükleme geleneksel yüklemeyle kıyaslandığında nasıl sonuç verir?

Seçilmiş hastalarda yapılan randomize çalışmalarda hemen yükleme ile geleneksel yükleme arasında ilk yıl içinde implant veya protez kaybı açısından belirgin bir fark gösterilmemiştir. 26 randomize çalışmayı içeren Cochrane derlemesi, farklı yükleme zamanları arasında klinik olarak önemli bir fark olduğuna dair ikna edici kanıt bulunmadığı sonucuna varmıştır (Kaynak 1).

Bu sonucu doğru okumak önemlidir. Derlemedeki çalışmalar 4 ay ile 1 yıl arasında izlem içerir ve katılımcılar genellikle hemen yüklemeye uygun olduğu düşünülen hastalardır. Derleme ayrıca çalışmaların önemli bir kısmının yüksek veya belirsiz yanlılık riski taşıdığını ve daha iyi tasarlanmış çalışmalara ihtiyaç olduğunu belirtir (Kaynak 1). Yani bu sonuç "herkese hemen yükleme yapılabilir" anlamına gelmez.

Diş çekimiyle aynı gün implant yerleştirmek güvenilir mi?

Uygun koşullarda diş çekimiyle aynı gün implant yerleştirmek bilimsel olarak belgelenmiş bir seçenektir; ancak sonuç, yükleme zamanıyla birlikte değerlendirilmelidir. Kısmi dişsiz hastalarda farklı yerleştirme ve yükleme kombinasyonlarını inceleyen ITI sistematik derlemesi, hemen yerleştirilen implantlarda seçilen yükleme protokolünün sonucu etkilediğini bildirmiştir (Kaynak 2).

Aynı derlemede hemen yerleştirme ile geleneksel yükleme kombinasyonu "bilimsel ve klinik olarak doğrulanmış", hemen yerleştirme ile hemen yükleme kombinasyonu ise "klinik olarak belgelenmiş" kategorisinde değerlendirilmiştir (Kaynak 2). Başka bir deyişle, çekimle aynı gün implant ve aynı gün diş birlikte uygulandığında kanıt düzeyi, implantı yerleştirip yüklemeyi beklemeye göre daha sınırlıdır. ITI konsensüs raporu da yerleştirme ve yükleme protokollerinin planlamada birlikte düşünülmesini önerir (Kaynak 3).

Tek günde implant kimler için daha uygun olabilir?

Hemen yerleştirme veya hemen yükleme, genellikle aşağıdaki koşulların sağlandığı hastalarda değerlendirilir:

• İmplantın yerleştirildiği anda kemik içinde yeterli sabitliğe (ilk stabilite) ulaşılması.
• Bölgede aktif ve kontrol edilemeyen bir enfeksiyon bulunmaması.
• Kemiğin, implantı saracak yeterli hacim ve kalitede olması; büyük kemik eklemesi gerekmemesi.
• Geçici dişlerin ısırma kuvvetlerini implantlara aşırı yüklemeyecek şekilde ayarlanabilmesi.
• Genel sağlık durumunun ve bakım alışkanlıklarının iyileşmeyi desteklemesi.

Örnek olarak: Ön bölgede kırılmış bir dişi olan, diş eti ve kemiği sağlıklı bir kişide çekimle aynı gün implant ve ısırmaya katılmayan bir geçici diş değerlendirilebilir. Aynı bölgede ağır iltihap ve kemik kaybı olan bir dişte ise önce çekim ve iyileşme, sonra implant daha temkinli bir yol olabilir.

Tüm dişleri eksik çenede aynı gün sabit diş mümkün mü?

Bazı hastalarda tamamen dişsiz bir çeneye birkaç implant yerleştirilip aynı gün veya kısa süre içinde sabit bir geçici protez takılabilmektedir. Bu yaklaşımda implantlar bir protez ile birbirine bağlandığı için kuvvetler implantlar arasında paylaştırılır. ITI konsensüs raporu, tam ark sabit protezlerde farklı implant sayılarının kullanılabildiğini ve uygun koşullarda eğik (açılı) yerleştirilmiş implantların da tercih edilebileceğini belirtir (Kaynak 3).

Bu tedavilerde geçici protez, iyileşme dönemi boyunca dikkatle kullanılır; kalıcı protez implantlar kemikle kaynaştıktan sonra yapılır. Tam ark protez seçeneklerini implant üstü protez türleri yazısında ayrıntılı olarak ele aldık.

Hangi durumlarda beklemek daha doğru olabilir?

Kemik ekleme gereken, implantın ilk sabitliği sınırlı kalan, belirgin diş sıkma alışkanlığı olan veya iyileşmeyi olumsuz etkileyebilecek sağlık sorunları bulunan hastalarda geleneksel yükleme daha temkinli bir yoldur. Bu durumlarda iyileşme dönemi boyunca hareketli bir geçici protez veya komşu dişlere tutturulan geçici bir diş kullanılabilir.

Tam dişsiz hastalarda ise sabit protezin yanı sıra implantlara tutunan hareketli protez de değerlendirilmesi gereken bir seçenektir; iki yaklaşımın farklarını hareketli protez mi implant mı yazısında karşılaştırdık.

Dr. Dirim Bozok bu konuda nasıl bir yol izler?

Dr. Dirim Bozok'un yaklaşımı iyileşmeye zaman tanımaktır; mottosu "Let the nature do its work" (doğanın işini yapmasına izin verin). Hemen yükleme, seçilmiş hastalarda bilimsel olarak kabul gören bir seçenektir; ancak muayenehanede öncelik, implantın kemikle kaynaşması ve diş etinin olgunlaşması için gereken sürenin beklenmesi ve kalıcı protezin bu sağlam zemin üzerine yapılmasıdır. Bu yaklaşım uluslararası alanda "slow dentistry" olarak anılan anlayışla örtüşür.

Bekleme süresi dişsiz kalmak anlamına gelmez. İmplantların yeri ve açısı protez planına göre belirlenir ve iyileşme boyunca geçici protez kullanılır. Böylece çiğneme, konuşma ve görünüm korunur, sosyal hayat kesintiye uğramaz. Yaklaşımın ayrıntıları tedavi yaklaşımı sayfasında yer alır.

Sınırlamalar ve dikkat edilmesi gerekenler

Tek günde implant, zaman kazandıran bir seçenek olabilir; ancak her hasta için uygun değildir ve kararı ameliyat sırasında elde edilen implant sabitliği değiştirebilir. Planlanan hemen yükleme, implant yeterince sabit olmadığı için ameliyat sırasında geleneksel yüklemeye çevrilebilir. Bu, tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez; tersine, riski azaltmaya yönelik doğru bir karardır.

Ön bölgede, çekimle aynı gün yerleştirilen implantlarda diş eti ve kemik düzeyinin zamanla değişebileceği ve bunun estetiği etkileyebileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. İyileşme döneminde geçici dişlerle sert gıdalardan kaçınmak ve talimatlara uymak kaynaşmanın bozulmaması için önemlidir.

Genel sağlık ve risk faktörleri için implant kimlere yapılır, tedavi sürecinin tamamı için implant tedavisi aşamaları yazılarına bakabilirsiniz. Tek günde implantın sizin için uygun olup olmadığına, muayene ve gerekirse radyografik değerlendirme sonrasında karar verilebilir.