All-on-4 ve tam ark implant protez nedir, kimler için uygundur?

"All-on-4" ne demektir?

"All-on-4", tamamen dişsiz bir çenedeki tüm diş dizisinin dört implant üzerinde taşınan sabit bir protezle yerine konmasını anlatan ve hastaların sıkça aradığı bir terimdir. Terim aslında bir firmanın geliştirdiği konseptin adıdır; bilimsel literatürde bu tedavi "tam ark implant destekli sabit protez" olarak geçer. Bu yazıda da genel ifadeyi kullanıyoruz.

Protez tek parçadır, implantlara genellikle vidayla bağlanır ve hasta tarafından çıkarılmaz; yalnızca kontrol ve bakım sırasında hekim tarafından sökülebilir. İmplant sayısı dörtle sınırlı değildir. Kemik ve kuvvet koşullarına göre beş veya altı implant da planlanabilir. Diğer implant üstü seçeneklerle genel bir karşılaştırmayı implant üstü protez türleri yazısında bulabilirsiniz.

Kaç implant yeterlidir ve kanıtlar ne söyler?

Tam ark sabit protez için dört ila altı implant kullanımı iyi belgelenmiş bir seçenektir. Bir sistematik derlemede bu protezlerin 10 yıllık sağkalımı üst çenede yüzde 95,0, alt çenede yüzde 95,9 olarak tahmin edilmiştir (Kaynak 1). Aynı derleme, üç implantın benzer sonuç verip vermediğinin belirsiz olduğunu vurgular.

ITI konsensüs raporu da tam ark sabit protezlerde farklı implant sayılarının literatürce desteklendiğini belirtir (Kaynak 6). Pratikte sayı; kemiğin hacmi ve kalitesi, üst veya alt çene olması, karşı çenede doğal diş ya da sabit protez bulunması ve diş sıkma alışkanlığı gibi etkenlere göre belirlenir. Örneğin üst çenede kemiği yumuşak olan ve gece diş sıkan bir hastada daha fazla implant planlamak daha temkinli bir yol olabilir.

Arka implantlar neden açılı yerleştirilir?

Arka implantların açılı yerleştirilmesinin amacı, sinüs boşluğu veya alt çene siniri gibi yapılara yaklaşmadan daha uzun implant kullanmak ve implantları çenede daha geniş bir alana yaymaktır. Bu sayede bazı hastalarda kemik ekleme ihtiyacı azalabilir.

Bilinçli olarak eğik yerleştirilen implantlarla kemiğin uzun eksenine paralel yerleştirilen implantları karşılaştıran sistematik derleme; implant sağkalımı, kemik kaybı, protez sağkalımı ve hasta memnuniyeti açısından fark bulmamıştır (Kaynak 2). Derleme, doğrudan karşılaştırma yapan çalışma sayısının az olduğunu da not eder. ITI konsensüs raporu, uygun koşullar varsa açılı implant kullanımının endike olduğunu belirtir (Kaynak 6).

Kimler için uygundur, kimler için uygun olmayabilir?

Tam ark sabit protez, tüm dişlerini kaybetmiş ya da kalan dişleri korunamayacak durumda olan, çıkarılmayan bir protez isteyen ve ağız bakımını düzenli yapabilecek hastalar için değerlendirilir. Hareketli protezde tutuculuk sorunu yaşayan veya damağı kaplayan bir protezi tolere edemeyen kişiler sıkça bu seçeneği araştırır.

Aşağıdaki durumlarda dikkatli değerlendirme gerekir veya farklı bir seçenek öne çıkabilir:

• Kontrol altında olmayan diyabet gibi iyileşmeyi etkileyen sistemik hastalıklar veya ağır sigara kullanımı.
• Belirgin kemik kaybı nedeniyle yüz ve dudak desteğinin sabit protezle sağlanamaması.
• El becerisi veya sağlık durumu nedeniyle sabit protezin altını temizlemede güçlük.
• Tedavi edilmemiş diş eti hastalığı geçmişi ve düzenli kontrole gelme imkânının olmaması.

Genel sağlık ölçütleri için implant kimlere yapılır yazısına bakabilirsiniz.

Hemen yükleme mi, iyileşmeyi beklemek mi?

İki yol da bilimsel olarak kabul görür; hangisinin seçileceği ameliyat anında elde edilen implant sabitliğine ve hastanın risk durumuna bağlıdır. Dişsiz hastalarda sabit protezle yapılan yükleme protokollerini inceleyen bir sistematik derleme, dikkatle seçilmiş hastalarda hemen yüklemenin erken ve geleneksel yüklemeye benzer implant ve protez sağkalımı sağladığını bildirmiştir (Kaynak 3). Aynı derleme, sonuçları etkileyen çok sayıda karıştırıcı etken olduğu için yorumlarken dikkatli olunması gerektiğini vurgular.

Hemen yüklemede implantların üzerine birkaç gün içinde sabit bir geçici protez takılır. İmplantlar yeterince sabit değilse, kemik ekleme yapıldıysa veya risk faktörleri varsa implantların kemikle kaynaşması beklenir. Yükleme zamanlarının ayrıntılı açıklaması tek günde implant yazısında yer alır.

Dr. Dirim Bozok'un yaklaşımı nedir?

Protez uzmanı Dr. Dirim Bozok'un yaklaşımı iyileşmeye zaman tanımaktır; mottosu "Let the nature do its work" (doğanın işini yapmasına izin verin). Hemen yükleme seçilmiş hastalarda geçerli bir seçenektir; ancak öncelik, implantların kemikle kaynaşması ve diş etinin olgunlaşması için gereken sürenin beklenmesi ve kalıcı protezin bu zemin üzerine yapılmasıdır. Bu anlayış "slow dentistry" olarak da bilinir.

Beklemek dişsiz kalmak anlamına gelmez. Tedavi, önce son dişlerin konumu ve yüz desteği planlanarak başlar; implantlar bu plana göre konumlandırılır. İyileşme boyunca geçici protez kullanılır; böylece konuşma, gülümseme ve sosyal hayat sürer. Geçici dönemde dişlerin boyu, rengi ve konuşmaya etkisi denenir ve kalıcı protez bu deneyime göre şekillenir.

Tam ark sabit protez diğer seçeneklerle nasıl karşılaştırılır?

Dişsiz bir çene için üç temel seçenek vardır ve her birinin güçlü ve zayıf yönleri farklıdır:

İmplant destekli hareketli protezin ayrıntıları için overdenture nedir, klasik protezle karşılaştırma için hareketli protez mi implant mı yazılarına bakabilirsiniz.

Hangi komplikasyonlar görülebilir?

Tam ark sabit protezlerde komplikasyonlar zamanla birikir; bunların çoğu protezin kaybına yol açmaz ama onarım ve bakım gerektirir. En az beş yıl izlenen hastaları inceleyen bir sistematik derlemede, protezlerin komplikasyonsuz kalma oranı 5 yılda yüzde 29,3, 10 yılda yüzde 8,6 olarak hesaplanmıştır (Kaynak 4).

Aynı derlemede en sık görülen sorunlar şunlardır (Kaynak 4):

• Kaplama malzemesinde kırılma veya çatlama (chipping): Protezle ilgili en sık teknik sorundur.
• Vida kırılması veya gevşemesi: İmplantla ilgili en sık teknik sorundur.
• İmplant çevresinde 2 mm'den fazla kemik kaybı: İmplantla ilgili en sık biyolojik sorundur.
• Protez altında diş eti büyümesi: Temizlik güçlüğüyle ilişkilidir.

Peri-implantitis, implant çevresindeki dokularda iltihap ve ilerleyici kemik kaybıyla seyreden bir hastalıktır. Diş eti hastalığı geçmişi, yetersiz plak kontrolü ve tedavi sonrası düzenli bakım yapılmaması peri-implantitis riskini artıran güçlü etkenlerdir (Kaynak 5). Gece diş sıkan hastalarda protezi korumak için gece plağı önerilebilir; bu konu bruksizm yazısında ele alınmıştır.

Bakım nasıl yapılır?

Tam ark sabit protezin uzun süre sorunsuz kullanılması, evde temizlik ve düzenli profesyonel bakıma bağlıdır. Protez çıkarılmadığı için altı ve implant çevresi ara yüz fırçaları, süper floss ve gerektiğinde su jeti ile temizlenir.

Kontrollerde ısırma dengesi, vidaların sıkılığı ve implant çevresi dokular değerlendirilir. Gerekli görülen aralıklarla protez sökülerek implantlar ve protezin alt yüzeyi temizlenir. Kontrol aralığı kişinin risk durumuna göre belirlenir.

Sınırlamalar ve dikkat edilmesi gerekenler

Tam ark implant üstü sabit protez, uygun hastada yüksek sağkalım oranları bildirilmiş bir tedavidir; ancak "bir kez yapılıp unutulan" bir çözüm değildir. Porselen veya akrilik yüzeylerde onarım, vida değişimi ve yıllar içinde protezin yenilenmesi gerekebilir. Kanıtların önemli bir kısmı seçilmiş hasta gruplarına ve farklı protokollere dayanır; bu nedenle yayınlanan oranlar her hasta için birebir geçerli olmayabilir.

Planlanan hemen yükleme, ameliyat sırasında implantlar yeterli sabitliğe ulaşmazsa ertelenebilir; bu, riski azaltmaya yönelik doğru bir karardır. Belirgin kemik kaybında sabit protez dudak ve yanak desteğini sağlayamayabilir ve implant destekli hareketli protez daha uygun olabilir. Tam ark sabit protezin sizin için uygun olup olmadığına ve kaç implant gerektiğine muayene ve üç boyutlu radyografik değerlendirme sonrasında karar verilir.