Diş implantı nedir?

Diş implantı tam olarak nedir?

Diş implantı, kaybedilen bir dişin kökünün yerini tutmak için çene kemiğine yerleştirilen yapay bir kök parçasıdır. Çoğunlukla titanyumdan, vida biçiminde üretilir ve kemiğin içinde kalır. Ağızda gördüğünüz diş ise implantın üzerine sonradan yapılan kron, köprü ya da protezdir.

Yani "implant yaptırmak" aslında iki ayrı işi kapsar: implantın kemiğe yerleştirilmesi ve üzerine dişin yapılması. Bu iki iş çoğu zaman farklı zamanlarda, bazen farklı hekimler tarafından yürütülür. Sonucun başarılı olması, iki evrenin baştan birlikte planlanmasına bağlıdır.

Örneğin tek bir azı dişi eksikse genellikle tek implant ve üzerine tek kron planlanır. Tüm dişleri eksik bir çenede ise birkaç implant üzerine bütün bir diş dizisi taşıyan sabit ya da hareketli bir protez yapılabilir.

İmplant hangi parçalardan oluşur?

Bir implant restorasyonu temel olarak üç parçadan oluşur: implant gövdesi, bağlantı parçası (abutment) ve üst yapı. Her parçanın ayrı bir görevi vardır ve sorunlar da çoğu zaman bu parçaların birinde ya da birleşim yerlerinde ortaya çıkar.

• İmplant gövdesi: Kemiğin içine yerleştirilen, yüzeyi kemikle kaynaşmaya uygun hale getirilmiş vida biçimli kısımdır.
• Bağlantı parçası (abutment): İmplantın içine vidalanan ve diş etinden dışarı çıkarak üst yapıyı taşıyan ara parçadır.
• Üst yapı: Tek kron, köprü veya hareketli protez olabilir. Vidayla sabitlenebilir ya da simanla (dişe özel yapıştırıcı) yapıştırılabilir.

Uzun dönem izlem çalışmalarında en sık görülen teknik sorunlar arasında vida gevşemesi ve kaplama malzemesinde (porselen) kırık yer alır (Kaynak 2). Bu nedenle parçaların doğru seçimi ve üst yapının tasarımı, implantın kendisi kadar önemlidir. Seçenekleri implant üstü protez türleri yazısında ayrıntılı anlattık.

İmplant kemikle nasıl kaynaşır?

İmplant, yerleştirildikten sonra haftalar ve aylar içinde çevresindeki kemiğin implant yüzeyine doğrudan tutunmasıyla sabitlenir; buna osseointegrasyon denir. Bu süreç implant tedavisinin bilimsel temelidir ve 1960'lardan bu yana yapılan çalışmalarla öngörülebilir hale gelmiştir (Kaynak 1).

Günümüzde kullanılan, yüzeyi hafifçe pürüzlendirilmiş implantların kemikle daha hızlı ve güçlü kaynaştığı, bunun da erken veya hemen yükleme gibi daha kısa tedavi protokollerini mümkün kıldığı bildirilmektedir (Kaynak 1). Ancak kaynaşma süresi herkeste aynı değildir; kemik kalitesi, genel sağlık ve sigara gibi faktörler bu süreci etkiler.

Örnek olarak: Alt çenenin arka bölgesinde yoğun kemiği olan bir hastada iyileşme dönemi, üst çenenin daha gevşek kemiğinde ya da kemik eklenen bir bölgede olduğundan kısa planlanabilir. Bu karar muayene ve görüntüleme sonrasında verilir.

İmplant ile doğal diş arasında ne fark vardır?

En temel fark, doğal dişin kemiğe esnek bir bağ dokusuyla, implantın ise doğrudan kemiğe tutunmasıdır. Doğal dişin kökünü saran bu dokuya periodontal ligament denir; hem küçük hareketlere izin verir hem de basınç hissini iletir.

Bu farkın pratik sonuçları vardır. İmplant üstündeki diş, aşırı yüklendiğinde sizi doğal diş kadar uyarmaz; bu nedenle diş sıkma veya gıcırdatma (bruksizm) varsa koruyucu bir gece plağı önerilebilir. Ayrıca implant çevresindeki dokular iltihaba karşı doğal dişten farklı tepki verir. 2017 Dünya Çalıştayı sınıflaması, implant çevresinde plağa bağlı iltihabı ve ilerleyici kemik kaybını ayrı bir hastalık tablosu olarak (peri-implantitis) tanımlamıştır (Kaynak 5).

İmplant, köprü ve hareketli protezden nasıl ayrılır?

İmplant, eksik dişi komşu dişlere dayanmadan tamamlayan tek sabit seçenektir; köprü komşu dişlerin kesilmesini, hareketli protez ise çıkarılıp takılmayı gerektirir. Hangisinin uygun olduğu yalnızca eksik diş sayısına değil, komşu dişlerin durumuna, kemik miktarına ve genel sağlığa da bağlıdır.

Bu seçenekleri ayrıntılı olarak implant mı köprü mü ve overdenture nedir yazılarında karşılaştırdık.

İmplant tedavisinde kim ne yapar?

İmplant tedavisi cerrahi ve protez evrelerinden oluşur; protez evresi protetik diş tedavisinin (protez uzmanlığının) temel konularındandır. Diş eti hastalığı varsa implanttan önce tedavi edilir.

Protez uzmanının rolü yalnızca en sonda dişi takmak değildir. Tedavinin başında, ağızda olması istenen dişlerin konumu, boyutu ve estetiği tasarlanır; implantların bu tasarıma göre yerleştirilmesi hedeflenir. Böylece implant kemikte yeterli bulunan bir yere değil, protezin gerektirdiği yere yakın konumlanır. Üç boyutlu görüntüleme ve dijital planlamanın yaygınlaşması, bu protez odaklı planlamayı kolaylaştırmıştır (Kaynak 1). Protez uzmanlığının kapsamını protez uzmanı nedir yazısında anlattık.

İmplantlar ne kadar süre ağızda kalır?

Sistematik derlemeler, implantların büyük çoğunluğunun uzun dönemde ağızda kaldığını göstermektedir. Tek diş implantlarını inceleyen bir meta-analizde implant sağkalımı 5 yılda yüzde 97,2, 10 yılda yüzde 95,2 olarak hesaplanmıştır (Kaynak 2). İmplant destekli köprülerde ise hastaların yalnızca yaklaşık üçte ikisinin 5 yıl boyunca hiçbir komplikasyon yaşamadığı bildirilmiştir (Kaynak 3).

Bu iki bulgu birlikte okunmalıdır: İmplant büyük olasılıkla yerinde kalır, ancak bu süre içinde vida sıkılması, porselen onarımı veya diş eti tedavisi gibi müdahaleler gerekebilir. Ayrıntılar için implant ömrü yazısına bakabilirsiniz.

Sınırlamalar ve dikkat edilmesi gerekenler

İmplant her hasta ve her bölge için uygun değildir. Yetersiz kemik, tedavi edilmemiş diş eti hastalığı, yoğun sigara kullanımı, kontrolsüz sistemik hastalıklar ve bazı ilaç tedavileri riski artırabilir ya da ek işlem gerektirebilir. Bu durumları implant kimlere yapılır yazısında ele aldık.

Zirkonya (seramik) implantlar da bir seçenek olarak sunulmaktadır. ITI konsensüs raporu tek parçalı zirkonya implantların uygun koşullarda önerilebileceğini, iki parçalı olanların ise veri yetersizliği nedeniyle dikkatle kullanılması gerektiğini belirtir (Kaynak 4).

Unutulmaması gereken nokta, implantın kendi başına bir "sonuç" değil, uzun bir tedavi ve bakım sürecinin parçası olduğudur. Sizin için uygun seçeneğe, muayene ve gerekirse radyografik değerlendirme sonrasında, genel sağlık durumunuz ve beklentileriniz birlikte ele alınarak karar verilir.